Cũng như những quốc gia Châu Á khác, người Nhật có phong tục lễ chùa chiền đầu năm để cầu phúc lộc và bình an. Sau 108 tiếng chuông Giao thừa, người ta bắt đầu đổ về hơn 75.000 ngôi chùa đền linh thiêng trên khắp đất nước để cầu mong cho năm mới an lành. Khi tham gia tour du lịch Nhật Bản, nếu du khách đến viếng Chùa, Đền cũng biết những quy tắc cơ bản để vừa là tôn trọng truyền thống, và hưởng được sự linh thiêng.

Văn hóa đi lễ đầu năm của người Nhật

Là một đất nước Châu Á nhưng người Nhật Bản lại không hề ăn tết theo âm lịch giống như những nước Châu Á khác, tuy nhiên, giống như Tết cổ truyền Việt Nam, với người Nhật, ngày 30 Tết là ngày rất quan trọng kết thúc một năm và chuẩn bị cho việc đón năm mới. Trong ngày 30 tất cả các thành viên trong một gia đình đều gác lại những công việc bận rộn để chuẩn bị dọn dẹp nhà cửa và quây quần bên gia đình, cùng nhau thưởng thức bữa ăn tối, chuẩn bị đón chào năm mới.

Tập tục của người Nhật khi đón giao thừa cũng khác hẳn so với Việt Nam chúng ta, thường thì người Nhật sẽ chờ đợi để nghe đủ 108 tiếng chuông đón giao thừa, sau đó họ sẽ thức trắng cho đến sáng để đón chào ánh bình minh đầu tiên của năm mới. Vào những ngày tết, người Nhật thường tổ chức các nghi lễ để đón các vị thần đã phù hộ cho mùa màng tươi tốt và đón linh hồn của tổ tiên đã che chở cho họ mạnh khỏe trong suốt năm qua. Trong ngày tết, trẻ em thường được người lớn cho nhận Otoshidama (là tiền mừng tuổi, lì xì), nó mang ý nghĩa là phần thưởng của các vị thần dành cho sự cố gắng của trẻ trong năm và khuyến khích chúng cố gắng trong năm tới.

Đặc biệt, vào những ngày Tết, người Nhật cũng đi lễ đền chùa. Hatsu-mode (đi chùa đầu năm) là cuộc viếng thăm một ngôi chùa để cầu xin sức khỏe, tài lộc, cầu cho hòa bình thế giới…

van hoa di le chua dau nam cua nguoi nhat 2

Nhiều năm trước đây, theo thói quen, người Nhật thường viếng thăm đền chùa vào lúc giao thừa, giữa lúc tiếng chuông vang rền. Hiện nay người ta thường đi viếng đền chùa vào một trong ba ngày đầu năm. Ngoài đi chùa, người Nhật còn đi đền (jinza) với những phong tục được truyền bá từ lâu đời.

Những lưu ý khi đi lễ đầu năm

1. Cách đi vào cổng đền thờ

– Các đền thờ thần đạo thường có cổng gọi là Tori, sau khi đi vào cổng sẽ là phạm vi của đền thờ nên cần phải sửa sang trang phục và cúi đầu chào trước khi bước vào cổng.

– Khi đi vào trong đền, có người cho rằng cần phải đi chính giữa trước mặt đền thờ để thể hiện sự tôn kính với thần linh nhưng đó là một sự nhần lẫm. Lối đi chính giữa là để dành cho thần linh khi đi vào đền nên khi đi vào đền làm lễ nên đi tránh về phía bên trái hoặc bên phải để tránh thất lễ.

2. Trước khi vào lễ chùa

– Vội vàng đến mấy, du khách cũng không được chen lấn, phải xếp hàng theo thứ tự, không trò chuyện ồn ào, không vứt nhét tiền bạc lung tung. Xếp hàng là phép tắc tối thiểu ở Nhật Bản, đặc biệt ở chốn đền chùa linh thiêng

– Khi đến sau cổng chùa, trật tự theo hàng đi tới gian nhà gọi là Chozuya, nơi có một cái bể chứa nước sạch mát lành để rửa miệng và tay như là một cử chỉ “tẩy uế” trước khi đến kiến thần linh. Các bước rửa tay trước khi làm lễ:

van hoa di le chua dau nam cua nguoi nhat 3

+ Bước 1: Cầm gáo múc nước bằng tay phải rồi dội lên tay trái.

+ Bước 2: Đổi sang cầm tay trái rồi múc nước dội lên tay phải.

+ Bước 3: Chuyển sang cầm tay phải, múc nước đổ vào lòng bàn tay trái rồi đưa tay lên rửa miệng. (Không được dùng gáo trực tiếp múc nước rửa miệng).

+ Bước 4: Múc nước dội rửa tay trái lần nữa.

+ Bước 5: Múc nước rồi dùng hai tay dựng thẳng gáo lên để nước chảy xuống làm sạch tay cầm.

+ Bước 6: Úp gáo ngay ngắn vào nơi để.

3. Các bước làm lễ tại đền thờ: (Nhị bái, 2 lần vỗ tay, nhất bái)

– Bước 1: Sau khi đến trước điện thờ, cúi đầu chào và rung chuông.

– Bước 2: Bỏ đồng xu vào trong thùng đựng

– Bước 3: Nhị bái (cúi đầu chào 2 lần)

– Bước 4: Chắp hai tay ngang ngực và vỗ tay 2 lần (khi vỗ, tay phải để thấp hơn tay trái một chút)

– Bước 5: Chắp hai tay ngay ngắn rồi nói lời cầu ước. Sau đó bỏ hai tay xuống.

– Bước 6: Nhất bái (cúi đầu chào).

Lưu ý: Khi lễ tại chùa thì chỉ yên lặng chắp tay làm lễ chứ không vỗ tay như khi lễ tại đền thờ.

Sau lễ chính, nếu du khách có thêm chút thời gian thì nên ghé cửa hàng rượu của chùa để nhấp chén rượu “Amazake” hay “Miki” tạo mối giao cảm với Thần Linh.

Bốc quẻ xin ý thần linh cũng là điều nhiều người thường tâm niệm, người Nhật gọi là “omikuji”. Nếu lỡ phải quẻ hung, hãy treo nó trên cành cây trong chùa để hóa giải, điều bất hạnh sẽ không theo ta về nhà.

van hoa di le chua nam dau cua nguoi nhat 5

Nhiều người chọn cách ghi điều ước của mình vào tấm gỗ gọi là ema. Ema có thể treo ở Chùa cầu mong điều ước thành hiện thực, hoặc đem về nhà, nhưng nên nhớ nếu đem về thì năm sau phải đưa lên đây đốt thành tro bụi, xóa bỏ vấn vương.

4. Kết thúc: Sau khi lễ xong, cúi lạy trước khi rời chùa.

Tập tục và văn hóa đi lễ chùa vào đầu năm mới của người Nhật có nhiều nét tương đồng với phong tục của người Việt Nam và có cũng những nét rất riêng biệt. Đây mới chỉ là một trong số vô vàn những điều hay mà chúng ta cần biết, khám phá về văn hóa đất nước, con người Nhật Bản. Nếu du khách tham gia tour du lịch Nhật Bản, hãy dành thời gian tìm hiểu nhiều hơn về nét đẹp trong văn hóa của xứ Phù Tang nhé!